Tại Hội nghị Pháp quy hạt nhân toàn quốc lần thứ VII, tổ chức ngày 30/7 tại tỉnh Quảng Ninh, đại diện Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) đã thông tin về những thách thức và các nhóm giải pháp trọng tâm đang được triển khai nhằm chuẩn bị cho Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1.

Hội nghị do Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với UBND tỉnh Quảng Ninh tổ chức trong bối cảnh Việt Nam đang tích cực chuẩn bị triển khai chương trình điện hạt nhân, đầu tư xây dựng lò phản ứng hạt nhân nghiên cứu mới và đẩy mạnh ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội.

Phó Tổng giám đốc EVN Nguyễn Tài Anh (thứ hai, từ trái sang) trao đổi tại Toạ đàm “Công tác quản lý nhà nước về an toàn bức xạ và hạt nhân phục vụ phát triển kinh tế - xã hội”. Ảnh: Ng.Tuấn

Trong khuôn khổ tọa đàm “Công tác quản lý nhà nước về an toàn bức xạ và hạt nhân phục vụ phát triển kinh tế - xã hội”, Phó Tổng giám đốc EVN Nguyễn Tài Anh cho biết, Tập đoàn đang tập trung xử lý ba nhóm thách thức lớn và triển khai năm nhóm giải pháp trọng tâm để chuẩn bị cho dự án điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam.

Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 có yêu cầu đặc biệt cao về kỹ thuật, công nghệ và an toàn. Do đó, EVN xác định cần chuẩn bị toàn diện về cơ chế, tổ chức thực hiện và các nguồn lực nhằm bảo đảm dự án được triển khai đáp ứng yêu cầu về tiến độ, chất lượng và an toàn.

Ba nhóm thách thức cần tập trung xử lý

Nhóm thách thức đầu tiên liên quan đến việc hoàn thiện khung pháp lý và các điều kiện triển khai dự án. Hệ thống luật, nghị định, thông tư, hướng dẫn, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật cần tiếp tục được rà soát, bổ sung, vừa phù hợp với các yêu cầu và hướng dẫn của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế, vừa tương thích với quy định của quốc gia cung cấp công nghệ.

Do đây là dự án điện hạt nhân đầu tiên được triển khai tại Việt Nam, một số vấn đề thực tiễn có thể chưa được quy định đầy đủ trong hệ thống pháp luật hiện hành. Vì vậy, việc nghiên cứu, xây dựng các cơ chế đặc thù là cần thiết để tạo hành lang pháp lý cho quá trình chuẩn bị và thực hiện dự án.

Thách thức tiếp theo là quy mô vốn đầu tư, mô hình tài chính, hiệp định tín dụng và yêu cầu quản lý tiến độ, chất lượng, rủi ro. Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, hai tổ máy của Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 dự kiến được đưa vào vận hành trong giai đoạn 2030-2035. Khối lượng công việc lớn, trong khi dự án có tính chất đặc biệt và yêu cầu nghiêm ngặt về công nghệ, chất lượng, an toàn.

EVN xác định việc bảo đảm tiến độ phải được thực hiện đồng thời với kiểm soát chất lượng và quản trị chặt chẽ các rủi ro trong toàn bộ quá trình chuẩn bị, đầu tư xây dựng và vận hành dự án.

Nhóm thách thức thứ ba là phát triển nguồn nhân lực và tạo sự đồng thuận xã hội. Dự án điện hạt nhân cần đội ngũ nhân sự có trình độ chuyên môn cao trong nhiều lĩnh vực như quản lý dự án, kỹ thuật, tài chính, hợp đồng, pháp lý, vận hành và bảo dưỡng nhà máy.

Cùng với công tác đào tạo, hoạt động truyền thông cần được triển khai bài bản, thông tin được cung cấp đầy đủ, minh bạch, qua đó góp phần nâng cao nhận thức và tạo sự đồng thuận của địa phương, người dân khu vực dự án.

Triển khai các nhóm giải pháp trọng tâm

Để xử lý những khó khăn, thách thức trên, EVN đang tập trung hoàn thiện cơ chế đặc thù và mô hình quản lý dự án; kiện toàn Ban Quản lý dự án; lựa chọn đơn vị tư vấn và phát huy kinh nghiệm của các đối tác trong xây dựng, vận hành nhà máy điện hạt nhân.

Tập đoàn cũng tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành và cơ quan pháp quy trong quá trình xây dựng, hoàn thiện hành lang pháp lý, hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật, làm cơ sở tổ chức triển khai dự án.

Đối với công tác giải phóng mặt bằng và tái định cư, EVN sẽ phối hợp với UBND tỉnh Khánh Hòa, đơn vị được Chính phủ giao thực hiện dự án thành phần, để chuẩn bị các điều kiện cần thiết phục vụ quá trình triển khai Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là đào tạo nhân lực, tiếp nhận và chuyển giao công nghệ. Việc thực hiện hiệu quả chuyển giao công nghệ, từng bước nâng cao năng lực của các tổ chức và doanh nghiệp trong nước sẽ góp phần tăng tính chủ động, đồng thời tối ưu chi phí trong quá trình xây dựng và vận hành nhà máy.

EVN cũng chú trọng cung cấp thông tin minh bạch, tăng cường truyền thông nhằm tạo sự đồng thuận xã hội; đồng thời phối hợp với Bộ Công an, Bộ Quốc phòng xây dựng phương án bảo đảm an ninh, an toàn địa bàn và khu vực nhà máy.

Phó Tổng giám đốc EVN Nguyễn Tài Anh nhấn mạnh, để triển khai thành công nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam, EVN cần tiếp tục nhận được sự chỉ đạo của Chính phủ và sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành, đặc biệt là Bộ Khoa học và Công nghệ.

Dự kiến cần hơn 2.000 nhân lực

Theo EVN, nguồn nhân lực là một trong những yếu tố có ý nghĩa quyết định đối với quá trình triển khai và vận hành dự án. Tập đoàn đang phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, các đối tác công nghệ và những đơn vị có kinh nghiệm để xây dựng kế hoạch tổng thể về đào tạo nhân lực.

Lực lượng tham gia quản lý dự án dự kiến cần khoảng 400 người, bao gồm nhân sự của Ban Quản lý dự án và các ban chuyên môn của EVN trong những lĩnh vực như đầu tư xây dựng, kỹ thuật, công nghệ, môi trường, phát triển bền vững, an toàn, pháp chế và quan hệ quốc tế.

Đối với công tác vận hành, bảo dưỡng nhà máy, nhu cầu nhân lực dự kiến khoảng 1.700-1.800 người. EVN đang phối hợp đào tạo nhân lực đầu vào tại các chuyên ngành phù hợp, sau đó tiếp tục tổ chức đào tạo chuyên sâu, tiếp nhận công nghệ và hướng dẫn vận hành với sự tham gia của đối tác cung cấp công nghệ.

Tại hội nghị, ông Vũ Ngọc Minh, Phó Trưởng ban Quản lý đầu tư xây dựng EVN, cho biết Tập đoàn đang triển khai các nhiệm vụ chuẩn bị dự án theo chỉ đạo của Quốc hội, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ.

EVN đã lập hồ sơ điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án; tham gia đàm phán Hiệp định liên Chính phủ về hợp tác xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1; phối hợp với các bộ, ngành đánh giá cơ sở hạ tầng điện hạt nhân của Việt Nam. Đồng thời, EVN tham gia góp ý hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và xây dựng kế hoạch đào tạo nguồn nhân lực phục vụ vận hành nhà máy.

EVN kiến nghị tăng cường phối hợp ngay từ giai đoạn đầu giữa chủ đầu tư và cơ quan pháp quy; xây dựng lộ trình pháp quy gắn với tiến độ dự án; thúc đẩy đối thoại kỹ thuật trong quá trình chuẩn bị hồ sơ; phát triển đội ngũ nhân lực pháp quy chuyên trách và duy trì cơ chế giao ban để nâng cao hiệu quả thẩm định, cấp phép.

Với việc đồng thời chuẩn bị về cơ chế, tổ chức, công nghệ và nguồn nhân lực, EVN đang từng bước xây dựng nền tảng triển khai Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 đúng quy định pháp luật, phù hợp với thông lệ quốc tế và đáp ứng các yêu cầu về tiến độ, chất lượng, an toàn.