Chủ động phòng ngừa trước khi thiên tai xảy ra

Hoạt động diễn tập giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực ứng phó, chủ động trước các tình huống thiên tai (Ảnh: Báo Lào Cai)

Lào Cai và Nghệ An là hai địa phương thường xuyên chịu ảnh hưởng của các loại hình thiên tai như mưa lớn, bão, lũ, ngập lụt, lũ quét và sạt lở đất. Địa bàn rộng, nhiều khu vực miền núi, địa hình dốc, các tuyến đường dây đi qua sông, suối hoặc những vị trí có nguy cơ sạt lở khiến công tác quản lý, vận hành hệ thống điện trong mùa mưa bão gặp nhiều khó khăn.

Tại Lào Cai, mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất và ngập úng luôn tiềm ẩn nguy cơ gây sự cố, làm gián đoạn cung cấp điện. Năm 2025, địa phương chịu ảnh hưởng của 11 đợt thời tiết liên quan đến hoàn lưu sau bão. Riêng bão số 10 gây thiệt hại 56 hạng mục, với tổng giá trị 33,381 tỷ đồng. Thực tế này đặt ra yêu cầu phải nhanh chóng cô lập sự cố, huy động lực lượng và khôi phục cấp điện để phục vụ đời sống người dân cũng như hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Từ những ảnh hưởng của thiên tai trong thời gian qua, Công ty Điện lực Lào Cai xác định công tác phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn phải được triển khai ngay từ trước khi mưa bão xuất hiện. Trọng tâm là chuyển từ ứng phó sau khi xảy ra sự cố sang chủ động nhận diện, phòng ngừa nguy cơ từ sớm, từ xa; đồng thời chuẩn bị đầy đủ về con người, vật tư, phương tiện, công nghệ và phương án tổ chức thực hiện.

Trong năm 2026, Công ty triển khai phương châm “4 tại chỗ”, thành lập 15 tiểu ban phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn tại các đơn vị trực thuộc, đồng thời duy trì lực lượng xung kích sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ khi có tình huống phát sinh.

Khi nhận được cảnh báo về diễn biến thời tiết có khả năng ảnh hưởng đến địa bàn quản lý, công tác trực phòng, chống thiên tai được phân công trước 48 giờ và duy trì đến khi hoàn thành việc xử lý thiệt hại. Căn cứ từng cấp độ cảnh báo, các đơn vị rà soát lực lượng, vật tư, phương tiện, hệ thống thông tin liên lạc; bố trí trực 24/24 giờ và tổ chức kiểm tra những khu vực trọng yếu.

Theo ông Trần Thanh Duyệt, Phó Giám đốc Công ty Điện lực Lào Cai, phương án ứng phó được xây dựng theo từng cấp độ rủi ro, trong đó chú trọng chuẩn bị nhân lực, vật tư và phương tiện. Ngay khi có cảnh báo, các lực lượng phải được kích hoạt, những khu vực trọng điểm phải được kiểm tra và công tác xử lý được triển khai khi điều kiện an toàn cho phép.

Tại Nghệ An, hệ thống điện cũng thường xuyên chịu tác động của mưa bão và các hiện tượng thiên tai phức tạp. Những khu vực miền núi, ven sông, suối, vùng có địa hình dốc hoặc từng xảy ra sạt lở được xác định là những địa bàn cần tập trung theo dõi trong mùa mưa bão.

Công ty Điện lực Nghệ An đang bám sát các văn bản chỉ đạo của Tổng công ty Điện lực miền Bắc, thường xuyên rà soát, củng cố phương án phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn. Các đơn vị trực thuộc được yêu cầu nâng cao tinh thần chủ động, theo dõi, cập nhật chặt chẽ diễn biến thời tiết và không chủ quan trước các nguy cơ có thể ảnh hưởng đến lưới điện.

Phương châm “4 tại chỗ” tiếp tục được thực hiện, gắn với việc chuẩn bị nhân lực, vật tư, phương tiện và thiết bị. Mục tiêu là xử lý nhanh sự cố, giảm thời gian gián đoạn cung cấp điện và sớm khôi phục cấp điện cho khách hàng. Các loại vật tư, thiết bị và phương tiện dự phòng cũng được chuẩn bị để đáp ứng yêu cầu ứng phó trong những giai đoạn tiếp theo.

Rà soát lưới điện, xử lý các điểm xung yếu

Một trong những nhiệm vụ được ngành điện tại hai địa phương tập trung thực hiện là kiểm tra hiện trạng lưới điện, nhận diện những vị trí có nguy cơ xảy ra sự cố và chủ động xây dựng phương án xử lý.

Tại Lào Cai, các đơn vị tăng cường phát quang hành lang tuyến, xử lý cây cối có khả năng đổ vào đường dây khi xảy ra gió lớn. Những tuyến đường dây, trạm biến áp và vị trí xung yếu được kiểm tra trước mùa mưa bão để kịp thời phát hiện các tồn tại trong vận hành.

Tại Điện lực Trấn Yên, lực lượng quản lý vận hành tập trung kiểm tra những vị trí có nguy cơ cao, các trạm biến áp và điểm xung yếu trên tuyến; đồng thời phối hợp với các lực lượng liên quan để bảo đảm khả năng tiếp cận những khu vực có thể phát sinh sự cố.

Theo ông Vũ Xuân Tùng, Tổ trưởng Tổ Quản lý vận hành trung thế, Điện lực Trấn Yên, kiểm tra lưới điện trước mùa mưa bão giúp đơn vị nắm rõ hiện trạng để chủ động lựa chọn phương án xử lý và hạn chế sự cố.

Ông Nguyễn Trọng Tuyến, Phó Trưởng Điện lực Trấn Yên cho biết, đơn vị đã tổ chức rà soát 100% lưới điện trước mùa mưa bão. Các khu vực có nguy cơ sạt lở, ngập lụt được đánh giá, phân loại; những vị trí có nguy cơ cao được ưu tiên xử lý. Đơn vị đồng thời chuẩn bị lực lượng xung kích cùng các vật tư thiết yếu như cột, dây dẫn, sứ và vật tư phụ trợ để sẵn sàng khắc phục sự cố.

Tại Điện lực Yên Bái, từ quý II/2026, đơn vị đã tổ chức kiểm tra toàn diện hệ thống điện theo chỉ đạo của Công ty Điện lực Lào Cai, tập trung vào những khu vực có nguy cơ cao xảy ra sạt lở và ngập lụt. Trên cơ sở kết quả kiểm tra, đơn vị xây dựng phương án khắc phục phù hợp. Tại những nơi có nguy cơ ngập, thiết bị và hộp điện được nâng lên vị trí cao hơn để giảm ảnh hưởng của nước.

Ông Nguyễn Đăng Thủy, Phó Trưởng Điện lực Yên Bái cho biết, việc kiểm tra, nhận diện và xử lý nguy cơ từ trước giúp đơn vị sẵn sàng hơn khi thiên tai xảy ra, đồng thời góp phần bảo đảm an toàn cho người dân và hệ thống điện.

Cùng với công tác rà soát tại Lào Cai, Công ty Điện lực Nghệ An yêu cầu các đơn vị củng cố lưới điện, xử lý các tồn tại và gia cố những điểm xung yếu có nguy cơ xảy ra sự cố. Đối với các trạm điện có nguy cơ ngập úng, đơn vị quản lý phải xây dựng phương án trực vận hành phù hợp; Ban Chỉ huy và các đội xung kích bố trí lực lượng sẵn sàng xử lý tình huống phát sinh.

Nguy cơ sạt lở, ngập sâu được rà soát tại các trạm điện và tuyến đường dây đi qua khu vực núi dốc, ven sông, suối, nhất là những địa bàn có địa hình xung yếu hoặc từng xảy ra sạt lở. Các đơn vị cũng kiểm tra lưới điện tại khu vực miền núi, nông thôn và ven biển để chủ động phương án ứng phó.

Khi thiên tai gây mất điện, lực lượng vận hành phải nhanh chóng kiểm tra, xử lý và khắc phục sự cố trên nguyên tắc bảo đảm an toàn. Việc khôi phục cấp điện được ưu tiên đối với các phụ tải quan trọng và công trình phục vụ công tác phòng, chống thiên tai. Công ty Điện lực Nghệ An yêu cầu tuyệt đối không đóng điện trở lại khi chưa kiểm tra và xác minh đầy đủ các điều kiện an toàn tại hiện trường.

Chuẩn bị đầy đủ lực lượng, vật tư và phương tiện

Bên cạnh kiểm tra lưới điện, Công ty Điện lực Lào Cai yêu cầu các đơn vị chuẩn bị vật tư, phương tiện và điều kiện hậu cần phù hợp với đặc điểm của từng địa bàn. Máy phát điện dự phòng, cột thép lắp ghép, cọc tạm và dây néo được chuẩn bị để phục vụ xử lý sự cố.

Đối với những khu vực có nguy cơ ngập úng kéo dài, phương án ứng phó tính đến việc sử dụng thuyền cao su để phục vụ di chuyển và thực hiện nhiệm vụ. Tại các địa điểm trực, lương thực được chuẩn bị đủ dùng trong tối thiểu 5 ngày.

Các đơn vị cũng phối hợp với chính quyền địa phương, chủ phương tiện, máy móc, cưa máy và những lực lượng liên quan để có thể huy động khi xảy ra tình huống. Việc chuẩn bị trước lực lượng và phương tiện tại chỗ có ý nghĩa quan trọng trong điều kiện thiên tai có thể gây chia cắt giao thông, khiến việc tiếp cận các khu vực xảy ra sự cố gặp khó khăn.

Tại Nghệ An, các đơn vị trực thuộc được yêu cầu thường xuyên cập nhật diễn biến, hậu quả và kết quả khắc phục khi thiên tai xảy ra. Trường hợp cần hỗ trợ thêm về vật tư, nhân lực hoặc phương tiện, đơn vị phải báo cáo ngay về Công ty để tổ chức phối hợp xử lý.

Đối với các dự án đang thi công và công trình mới đóng điện, Công ty Điện lực Nghệ An yêu cầu xây dựng phương án bảo vệ công trình, người lao động, vật tư và thiết bị tại công trường. Máy móc, vật tư và thiết bị phải được bảo vệ trước nguy cơ ngập úng, hư hỏng; các vị trí có khả năng mất an toàn cần được bố trí biển báo, chỉ dẫn, đồng thời có biện pháp phòng ngừa sạt lở và ngập lụt.

Tăng cường giám sát, duy trì thông tin điều hành

Công nghệ và dữ liệu đang được Công ty Điện lực Lào Cai sử dụng để hỗ trợ quản lý, giám sát và điều hành hệ thống điện. Đến hết tháng 8/2026, toàn bộ 902/902 thiết bị công nghệ đã được kết nối với Trung tâm Điều khiển, đạt tỷ lệ 100%.

Trong tổng số 3.651 trạm biến áp công cộng, có 3.639 điểm đã được lắp đặt công tơ đo xa, đạt 99,72%; 100% điểm đo đã kết nối trực tuyến ổn định. Cùng với đó, 3.751 DCU và 960 bộ khuếch đại sóng đều đạt tỷ lệ kết nối trực tuyến 100%.

Việc kết nối dữ liệu hỗ trợ lực lượng vận hành theo dõi từ xa, nhận diện tình trạng của hệ thống, khoanh vùng bất thường và tổ chức xử lý khi có sự cố. Cùng với lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ tại hiện trường, hệ thống giám sát từ xa giúp công tác điều hành được triển khai kịp thời hơn.

Tại Nghệ An, hệ thống viễn thông và công nghệ thông tin phục vụ chỉ huy, điều hành ứng phó thiên tai cũng được đưa vào phương án chuẩn bị. Các đơn vị xây dựng kịch bản xử lý trong trường hợp mất thông tin liên lạc, đồng thời phối hợp với các đơn vị viễn thông trên địa bàn để nắm bắt tình trạng tại từng khu vực, hạn chế việc gián đoạn thông tin ảnh hưởng đến công tác chỉ huy và khắc phục sự cố.

Bảo đảm an toàn cho người lao động và cộng đồng

Song song với mục tiêu duy trì vận hành lưới điện, công tác bảo đảm an toàn cho con người được đặt lên hàng đầu. Công ty Điện lực Nghệ An yêu cầu người lao động tuân thủ đầy đủ các quy định về an toàn lao động, thực hiện cấp phiếu công tác, lệnh công tác theo quy định trong quá trình làm nhiệm vụ.

Khi di chuyển qua những khu vực ngập lụt, sông hoặc suối, người lao động phải sử dụng áo phao và thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn, phòng tránh nguy cơ đuối nước hoặc bị nước cuốn trôi cùng phương tiện, dụng cụ, thiết bị và vật liệu. Tại khu vực đồi núi, các lực lượng phải đặc biệt cảnh giác trước nguy cơ sạt lở đất và lũ quét.

Các đơn vị trực thuộc Công ty Điện lực Nghệ An cũng phối hợp với chính quyền địa phương và cơ quan liên quan để phát quang hành lang tuyến, tăng cường tuyên truyền phòng, chống tai nạn điện trong cộng đồng dân cư, nhất là tại những vùng chịu ảnh hưởng của thiên tai.

Việc tuyên truyền, hướng dẫn người dân nhận biết và phòng tránh nguy cơ mất an toàn điện có ý nghĩa thiết thực trong điều kiện mưa bão, lũ lụt có thể làm cây cối đổ vào đường dây, gây ngập các thiết bị điện hoặc làm hư hỏng công trình điện.

Các đơn vị rà soát lưới điện ở khu vực miền núi, nông thôn, ven biển (Ảnh PC. Nghệ An)

Từ công tác kiểm tra lưới điện, chuẩn bị lực lượng, vật tư, phương tiện đến ứng dụng công nghệ và phối hợp với các cơ quan tại địa phương, Công ty Điện lực Lào Cai và Công ty Điện lực Nghệ An đang triển khai các phương án ứng phó thiên tai theo hướng chủ động, phù hợp với đặc điểm của từng địa bàn.

Các nhiệm vụ được thực hiện với yêu cầu xuyên suốt là phòng ngừa từ sớm, sẵn sàng xử lý khi có tình huống, khắc phục sự cố nhanh nhưng phải tuân thủ đầy đủ các điều kiện an toàn. Qua đó, các đơn vị hướng tới giảm thiểu thiệt hại đối với hệ thống điện, bảo vệ người lao động và cộng đồng, đồng thời duy trì cung cấp điện phục vụ sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh và công tác phòng, chống thiên tai tại địa phương.